# Het handboek van &kmouth;

Gunnar
Schmi Dt

    gunnar@schmi-dt.de

&Rob.Lalau;&Pieter.Hoekstra;&Tom.Albers;&Natalie.Koning;&Antoon.Tolboom;&Freek.de.Kruijf;
2002
2003
Gunnar Schmi Dt
&FDLNotice;
2018-01-04
1.2.0 (Applications 17.12)

&kmouth; is een toepassing die mensen die niet kunnen praten in staat stelt de computer te laten praten.

KDE
kdeaccesibility
KMouth
omzetting van tekst naar spraak
doofstomme mensen

## Inleiding

&kmouth; is een programma dat mensen die niet kunnen praten, in staat stelt de computer te laten praten. Het programma houdt een geschiedenis bij van gesproken zinnen, zodat de gebruiker zinnen kan selecteren om opnieuw uit te spreken.

Houd er rekening mee dat &kmouth; niet voorzien is van een spraaksynthesizer. Een spraaksynthesizer moet apart geïnstalleerd zijn.

## &kmouth; gebruiken

### De eerste keer opzetten

Als u &kmouth; voor het eerst gebruikt, wordt u een assistent gepresenteerd waarmee u het kunt configureren.

Instellingen van tekst-naar-spraak Instellingen van tekst-naar-spraak

Op de eerste pagina van de assistent specificeert u het commando dat gebruikt zal worden voor de tekst-naar-spraak-conversie. Zie voor meer informatie de beschrijving van het configuratievenster.

Eerste uitdrukkingenboek Eerste uitdrukkingenboek

Op de tweede pagina (de middelste afbeelding) selecteert u de uitdrukkingenboeken die u wilt gebruiken. Uit deze uitdrukkingenboeken kunt u veelgebruikte uitdrukkingen selecteren, zodat u ze niet uit hoeft te typen. Uiteraard heeft &kmouth; ook een bewerkvenster voor het geval u later uw uitdrukkingenboeken wilt bewerken.

Woordaanvulling Woordaanvulling

Met de derde pagina kunt u het woordenboek aangeven dat moet worden gebruikt voor het automatisch aanvullen van woorden. &kmouth; zal de &kde; documentatie inlezen van de gekozen taal om het geregeld voorkomen te bepalen van de afzonderlijke woorden. Optioneel kunt u de woordenlijst vergelijken met een woordenboek van OpenOffice.org om alleen correct gespelde woorden toe te laten tot het woordenboek.

### Het hoofdvenster

Het hoofdvenster van &kmouth; is vrij eenvoudig. De twee belangrijkste onderdelen zijn een invoerveld waar u uw zinnen typt (het onderste witte veld in de schermafdruk), en een lijst met zinnen die al uitgesproken zijn (het bovenste witte veld in de schermafdruk).

Het hoofdvenster van &kmouth; Het hoofdvenster van &kmouth;

Als u &kmouth; goed hebt ingesteld kunt u het invoerveld gebruiken om zinnen in te voeren die u wilt horen. Als een zin uitgesproken is, wordt hij aan de geschiedenislijst toegevoegd. Om een zin opnieuw te horen, kunt u hem in de lijst selecteren.

Uit de uitdrukkingenboeken (in de balk onder de werkbalk) kunt u vaakgebruikte uitdrukkingen selecteren.

### Het configuratievenster

Via de menuoptie Instellingen&kmouth; instellen... opent u het configuratievenster van &kmouth;. Deze dialoog bestaat uit de pagina's Algemene opties met de twee tabbladen Voorkeuren en Tekst-naar-spraak en de pagina Woordaanvulling.

#### Het tabblad Voorkeuren

Het tabblad Voorkeuren Schermafdruk

Op het tabblad Voorkeuren vindt u opties die het gedrag van &kmouth; in bepaalde situaties wijzigen.

Met het eerste selectieveld, Selectie van uitdrukkingen in het uitdrukkingenboek, geeft u aan welke actie ondernomen moet worden als u een uitdrukking kiest uit een uitdrukkingenboek (door een sneltoets te gebruiken of door een uitdrukking te kiezen uit het menu Uitdrukkingenboeken of uit de Uitdrukkingenboek-balk.

Als u Onmiddellijk uitspreken kiest, wordt de geselecteerde uitdrukking direct uitgesproken en aan de geschiedenis toegevoegd. Als u Invoegen in tekstinvoerveld selecteert, wordt de tekst in het invoerveld geplaatst.

Met het tweede selectieveld, Sluit het tekstinvoervenster van het uitdrukkingenboek, geeft u aan of u wilt dat het uitdrukkingenboek opgeslagen wordt als u het bewerkingsvenster voor uitdrukkingenboeken sluit.

Als u Uitdrukkingenboek opslaan selecteert, wordt het uitdrukkingenboek opgeslagen. Als u kiest voor Wijzigingen negeren worden de gemaakte wijzigingen niet opgeslagen. Als u Vragen of er dient te worden opgeslagen kiest, vraagt &kmouth; of het uitdrukkingenboek moet worden opgeslagen.

#### Het tabblad Tekst-naar-spraak

Het tabblad Tekst-naar-spraak Schermafdruk

Door Standaard spraaksysteem gebruiken te selecteren vertelt u &kmouth; eerst om de systeemspraakservice te proberen alvorens de spraaksynthesizer direct aan te roepen. Als dat lukt worden de andere configuratie-items op dit tabblad genegeerd. De systeemspraakservice is een &Qt;-bibliotheek die de spraak-dispatcher in &Linux; en eigen spraaksystemen op andere platforms omgeeft. Op een Debian gebaseerd systeem hebt u de pakketten speech-dispatcher, libqt5texttospeech5 en een van de spraak-dispatcher modules, gewoonlijk espeak.

Gebruik het hulpmiddel op de opdrachtregel `spd-conf` (Debian pakket python3-speechd) om instellingen zoals snelheid, toonhoogte, volume, type stem en taal &etc; aan te passen voor het standaard spraaksysteem. Bovendien zal `spd-conf` u toestaan te kiezen tussen alle geïnstalleerde spraak-dispatchermodulen, &ie; espeak, festival, flite, mbrola &etc;

In het invoerveld van het tabblad Tekst-naar-spraak vult u het commando in waarmee de spraaksynthesizer aangeroepen wordt. Bij Tekenset vult u de tekenset in die gebruikt wordt om commando's naar de spraaksynthesizer te sturen.

&kmouth; kan de tekst op twee manieren naar het commando sturen: als het commando de tekst via standaardinvoer verwacht, selecteer dan deze optie.

Het is ook mogelijk om de tekst als parameter naar het commando te sturen: voordat het commando aangeroepen wordt, vervangt &kmouth; enkele plaatshouders door tekst:

Plaatshouder | Vervangen door
--- | ---
%t | De tekst die moet worden uitgesproken
%f | De naam van het tijdelijke bestand met de tekst die moet worden uitgesproken
%l | De taalcode die is verbonden met het huidige woordaanvulling-woordenboek
%% | Het procentteken

Uiteraard is het commando dat gebruikt wordt om teksten uit te spreken afhankelijk van de spraaksynthesizer die u gebruikt. Zie de documentatie van uw spraaksynthesizer voor het commando dat u dient te gebruiken.

#### De pagina Woordaanvulling

De pagina Woordaanvulling Schermafdruk

Het tabblad Woordaanvulling bevat een lijst met woordenboeken die worden gebruikt voor het aanvullen van woorden. (&kmouth; zal een keuzelijst tonen naast het invoervak in het hoofdvenster als deze lijst meer dan één woordenboek bevat. U kunt in deze keuzelijst het woordenboek selecteren dat moet worden gebruikt voor het automatisch aanvullen van de woorden.

Met de knoppen aan de rechterkant van de pagina kunt u woordenboeken toevoegen en verwijderen, de volgorde van de woordenboeken veranderen of ze exporteren naar een bestand. Met het invoervak en de keuzelijst onder de lijst kunt u de naam en de taal veranderen die zijn verbonden met het woordenboek.

Als u een nieuw woordenboek toevoegt, kunt u kiezen uit verschillende bronnen:

- Maak een nieuw woordenboek op basis van de &kde; documentatie

  Als u deze bron gebruikt zal &kmouth; u vragen naar de bedoelde taal en daarna de &kde; documentatie inlezen. De frequentie van de afzonderlijke woorden wordt bepaald door de instanties te tellen van elk woord. Optioneel kunt u de lijst vergelijken met een woordenboek van OpenOffice.org om alleen correct gespelde woorden toe te laten tot het nieuwe woordenboek.

- Maak een nieuw woordenboek van een bestand

  Als u deze bron selecteert zal &kmouth; u vragen naar de bestandsnaam. U kunt een &XML; bestand, een standaard tekstbestand of een bestand dat een woordaanvulling-woordenboek bevat dat werd gemaakt door &kmouth; of GOK (het Toetsenbord op het scherm van GNOME) selecteren. Als u een standaard tekstbestand of een &XML; bestand selecteert wordt de frequentie bepaald van elk woord door de instanties van elk woord te tellen. Optioneel kunt u de lijst vergelijken met een woordenboek van OpenOffice.org om alleen correct gespelde woorden toe te laten tot het nieuwe woordenboek.

- Maak een nieuw woordenboek van een map

  Als u deze bron gebruikt zal &kmouth; u vragen naar de bedoelde map. &kmouth; zal alle bestanden in de map en submappen openen. Elk bestand wordt gelezen als een woordaanvulling-woordenboek, als een &XML; bestand of als een standaard tekstbestand. In de laatste twee gevallen wordt de frequentie bepaald van elk woord in het bestand. Optioneel kunt u de lijst vergelijken met een woordenboek van OpenOffice.org om alleen correct gespelde woorden toe te laten tot het nieuwe woordenboek.

- Woordenboeken samenvoegen

  U kunt deze optie gebruiken om alle beschikbare woordenboeken samen te voegen. &kmouth; zal vragen welke woordenboeken samengevoegd moeten worden en hoe zwaar de afzonderlijke woordenboeken moeten worden gewogen.

- Maak een lege woordenlijst

  U kunt deze optie gebruiken om een leeg woordenboek zonder enige lemma's te maken. Omdat &kmouth; automatisch nieuw getypte woorden toevoegt aan de woordenboeken zal het uw vocabulaire leren kennen.

### Het bewerkingsvenster voor uitdrukkingenboeken

U opent het bewerkingsvenster voor uitdrukkingenboeken door de menuoptie Uitdrukkingenboeken Bewerken... te kiezen.

Het bewerkingsvenster voor uitdrukkingenboeken Schermafdruk

Het hoofdveld van het bewerkingsvenster voor uitdrukkingenboeken bestaat uit twee delen. In het bovenste deel worden de uitdrukkingenboeken in een boomstructuur weergegeven.

In het onderste deel kunt u het geselecteerde item bewerken. Als u een uitdrukking hebt geselecteerd kunt u de uitdrukking en de sneltoets bewerken. Als u een uitdrukkingenboek geselecteerd hebt kunt u alleen de naam bewerken.

U kunt uitdrukkingen en uitdrukkingenboeken toevoegen en verwijderen via de menubalk, de werkbalk of het contextmenu.

U kunt de volgorde van de uitdrukkingenboeken en uitdrukkingen wijzigen door ze te slepen, of door de pijltoetsen te gebruiken terwijl u de &Alt;-toets ingedrukt houdt.

## Commandoreferentie

### Commando's in het hoofdvenster

#### Het menu Bestand

&Ctrl;O Bestand Openen als geschiedenis...

  Leest een tekstbestand, en plaatst het in de geschiedenislijst.

&Ctrl;S Bestand Geschiedenis opslaan als...

  Slaat de geschiedenislijst op als tekstbestand.

&Ctrl;P Bestand Geschiedenis afdrukken...

  Drukt de geschiedenislijst af.

&Ctrl;Q Bestand Afsluiten

  Sluit &kmouth; af.

#### Het menu Bewerken

&Ctrl;X Bewerken Knippen

  Knipt de selectie en plaatst deze op het klembord. Als er een stuk tekst is geselecteerd in het invoerveld, dan wordt deze op het klembord geplaatst. Anders worden de geselecteerde uitdrukkingen in de geschiedenis (indien aanwezig) op het klembord geplaatst.

&Ctrl;C Bewerken Kopiëren

  Kopieert de geselecteerde sectie naar het klembord. Als er een stuk tekst is geselecteerd in het tekstinvoerveld, dan wordt deze op het klembord geplaatst. Anders worden de geselecteerde zinnen in de geschiedenis (indien aanwezig) op het klembord geplaatst.

&Ctrl;V Bewerken Plakken

  Plakt de inhoud van het klembord op de huidige positie van de muisaanwijzer in het invoerveld.

Bewerken Spreken

  De momenteel actieve zin(nen) worden gesproken. Als er tekst in het tekstinvoerveld staat wordt deze gesproken. Anders worden de geselecteerde zinnen in de geschiedenis (indien aanwezig) gesproken.

#### Het menu Boeken met uitdrukkingen

Uitdrukkingenboeken Bewerken...

  Opent het venster voor het bewerken van uitdrukkingenboeken.

&kmouth; heeft de algemene menu-items van &kde; Instellingen en Help, voor meer informatie lees de secties over het Menu instellingen en Menu Help van &kde; Fundamentals.

### Commando's in het venster voor het bewerken van uitdrukkingenboeken

#### Het menu Bestand

Bestand Nieuwe uitdrukking

  Voegt een nieuwe uitdrukking toe.

Bestand Nieuw uitdrukkingenboek

  Voegt een nieuw uitdrukkingenboek toe.

&Ctrl;S Bestand Opslaan

  Slaat het uitdrukkingenboek op.

Bestand Importeren...

  Importeert een bestand en voegt de inhoud ervan toe aan het uitdrukkingenboek.

Bestand Standaard uitdrukkingenboek importeren

  Importeert een standaard uitdrukkingenboek en voegt de inhoud ervan toe aan het uitdrukkingenboek.

Bestand Exporteren...

  Exporteert de geselecteerde uitdrukkingen of uitdrukkingenboeken naar een bestand.

&Ctrl;W Bestand Sluiten

  Sluit het venster.

#### Het menu Bewerken

&Ctrl;X Bewerken Knippen

  Verwijdert de geselecteerde items en plaatst ze op het klembord.

&Ctrl;C Bewerken Kopiëren

  Kopieert de geselecteerde items naar het klembord.

&Ctrl;V Bewerken Plakken

  Plakt de inhoud van het klembord in het uitdrukkingenboek.

Bewerken Verwijderen

  Verwijdert de geselecteerde items.

#### Het menu Help

De items in dit menu zijn hetzelfde als in het hoofdvenster.

#### Het contextmenu

Nieuwe uitdrukking

  Voegt een nieuwe uitdrukking toe.

Nieuw uitdrukkingenboek

  Voegt een nieuw uitdrukkingenboek toe.

Importeren...

  Importeert een bestand en voegt de inhoud ervan toe aan het uitdrukkingenboek.

Standaard uitdrukkingenboek importeren

  Importeert een standaard uitdrukkingenboek en voegt de inhoud ervan toe aan het uitdrukkingenboek.

Exporteren...

  Exporteert de geselecteerde uitdrukkingen of uitdrukkingenboeken naar een bestand.

&Ctrl;X Knippen

  Verwijdert de geselecteerde items en plaatst ze op het klembord.

&Ctrl;C Kopiëren

  Kopieert de geselecteerde items naar het klembord.

&Ctrl;V Plakken

  Plakt de inhoud van het klembord op deze positie in het uitdrukkingenboek.

Verwijderen

  Verwijdert de geselecteerde items.

## Dankbetuigingen en licentie

&kmouth;

Programma copyright 2002, 2003 Gunnar Schmi Dt gunnar@schmi-dt.de

Documentatie copyright 2002, 2003 Gunnar Schmi Dt gunnar@schmi-dt.de

&meld.fouten;&vertaling.rob;&vertaling.pieter;&vertaling.tom;&nagelezen.rinse;&nagelezen.natalie;

De vertaling werd nagelezen door Antoon Tolboom

&underFDL; &underGPL;